آزمون سختی لاستیک (Shore) چیست و چرا اهمیت دارد؟
آزمون سختی لاستیک به روش شور (Shore Hardness Test) یکی از مهم ترین آزمون های کنترل کیفیت در صنعت پلیمر و لاستیک است. این آزمون میزان مقاومت لاستیک در برابر نفوذ را اندازه گیری می کند و نتیجه آن به صورت عددی بین ۰ تا ۱۰۰ گزارش می شود.
سختی لاستیک نقش مستقیمی در عملکرد قطعه، دوام، جذب ارتعاش، مقاومت سایشی و آب بندی دارد. به همین دلیل آزمون سختی شور یکی از آزمون های پایه در صنایع خودروسازی، نفت و گاز و تولید قطعات صنعتی به شمار می رود.
آزمون سختی شور چگونه انجام می شود؟
آزمون سختی شور با استفاده از دستگاهی به نام سختی سنج شور یا Durometer انجام می شود. در این روش، یک فرو رونده فلزی فنر دار با نیروی مشخص به سطح نمونه فشار داده می شود و میزان نفوذ آن اندازه گیری می گردد.
هرچه نفوذ فرو رونده کمتر باشد، عدد سختی شور بالاتر خواهد بود و ماده سخت تر تلقی می شود.
انواع مقیاس های آزمون سختی Shore
انتخاب مقیاس مناسب، تاثیر مستقیم بر دقت نتایج آزمون دارد.
سختی Shore A
رایج ترین مقیاس برای لاستیک
مناسب برای مواد نرم تا نیمه سخت
کاربرد در اورینگ، ضربه گیر، تایر، نوار آب بندی
سختی Shore D
مخصوص پلیمرها و لاستیک های سخت
استفاده در پلاستیک های مهندسی و قطعات نیمه سخت
سختی Shore 00
برای مواد بسیار نرم مانند فوم و ژل
کاربرد محدود در صنعت خودرو
روش استاندارد انجام آزمون سختی لاستیک
مراحل انجام آزمون سختی شور طبق استانداردهای بین المللی:
آماده سازی نمونه با سطح صاف و یکنواخت
قرار دادن نمونه روی سطح کاملا صلب
تماس عمودی دستگاه سختی سنج با سطح نمونه
اعمال فشار یکنواخت بدون ضربه
قرائت عدد سختی پس از حدود ۳ ثانیه
تکرار آزمون در حداقل ۵ نقطه مختلف
گزارش میانگین نتایج به عنوان سختی نهایی
شرایط استاندارد نمونه برای آزمون سختی شور
برای دستیابی به نتایج قابل اعتماد در آزمون سختی لاستیک رعایت موارد زیر ضروری است:
ضخامت نمونه حداقل ۶ میلی متر
دمای محیط آزمون ۲۳ درجه سانتی گراد
فاصله نقاط آزمون حداقل ۶ میلی متر
عدم اندازه گیری در نزدیکی لبه نمونه
استانداردهای آزمون سختی Shore
مهم ترین استانداردهای مورد استفاده در این آزمون عبارتند از:
ISO 48
ASTM D2240
DIN 53505
در اغلب پروژه های صنعتی و خودرویی، استاندارد ASTM D2240 یا ISO 48 به عنوان مرجع گزارش دهی استفاده می شود.
کاربرد آزمون سختی لاستیک در صنعت
آزمون سختی شور در حوزه های مختلف صنعتی کاربرد دارد:
کنترل کیفیت قطعات لاستیکی خودرو
بررسی یکنواختی تولید در خط تولید
مقایسه مواد اولیه و فرمولاسیون ها
بررسی اثر پیرسازی حرارتی و محیطی
تایید تطابق قطعه با مشخصات فنی
تفسیر نتایج آزمون سختی شور
سختی پایین: انعطاف پذیری بالا و جذب ارتعاش مناسب
سختی بالا: مقاومت سایشی و استحکام بیشتر
افزایش یا کاهش سختی در زمان: نشانه پیرسازی یا تخریب ماده
انتخاب عدد سختی مناسب باید بر اساس شرایط کاری و کاربرد قطعه انجام شود.
سوالات متداول درباره آزمون سختی لاستیک (FAQ)
سختی مناسب لاستیک برای قطعات خودرو چقدر است؟
بیشتر قطعات لاستیکی خودرو دارای سختی بین ۵۰ تا ۷۰ Shore A هستند، اما مقدار دقیق به نوع کاربرد بستگی دارد.
آیا آزمون سختی شور مخرب است؟
خیر، این آزمون غیر مخرب بوده و به قطعه آسیب دائمی وارد نمی کند.
تفاوت Shore A و Shore D چیست؟
Shore A برای لاستیک های نرم و Shore D برای پلیمرها و لاستیک های سخت استفاده می شود.
خدمات آزمون سختی لاستیک در آزمایشگاه Manopartlab
آزمایشگاه Manopartlab با بهره گیری از تجهیزات کالیبره و مطابق استانداردهای ISO و ASTM، خدمات آزمون سختی شور A و D را برای قطعات لاستیکی و پلیمری ارائه می دهد. گزارش های صادره قابل ارائه به صنایع خودروسازی، شرکت های دانش بنیان و مراجع بازرسی می باشد.
جمع بندی
آزمون سختی لاستیک (Shore) یکی از پایه ای ترین و مهم ترین آزمون های آزمایشگاهی در صنعت پلیمر است. اجرای صحیح این آزمون و تفسیر اصولی نتایج آن، نقش کلیدی در افزایش کیفیت، دوام و ایمنی قطعات لاستیکی دارد.
